Info Plexus

तुम्ही कधी असे केले आहे का? रात्री अचानक डोकेदुखी झाली. झोपण्याऐवजी फोन उचलला. गुगलवर टाइप केले: 'अचानक डोकेदुखी कारण'. आणि मग... स्क्रीनवर दिसले — ब्रेन ट्यूमर, मेंदूत रक्तस्त्राव, मेनिंजायटिस! पाच मिनिटांपूर्वी फक्त डोकेदुखी होती, आता तुम्हाला वाटते की उद्या सकाळ बघायला मिळेल का? हे हास्यास्पद वाटते, पण भारतातील कोट्यवधी लोक दररोज हेच करतात. या 'डिजिटल आजारपणा'ला वैद्यकीय शास्त्रात नाव आहे — सायबरकॉन्ड्रिया (Cyberchondria). आणि ChatGPT आल्यानंतर हे आणखीच वाढले आहे. हे फक्त तुम्हालाच होत नाही आज भारतात ७५ कोटींहून जास्त इंटरनेट वापरकर्ते आहेत. स्मार्टफोनमुळे प्रत्येकाच्या खिशात 'डॉक्टर' आहे — गुगल, YouTube, ChatGPT, WebMD. अंगावर खाज आली तरी आधी गुगल, छातीत धडधडले तरी आधी ChatGPT. पण हे 'डिजिटल डॉक्टर' तुम्हाला बरे करत नाहीत — उलट आणखी घाबरवतात. संशोधन सांगते की ऑनलाइन लक्षणे शोधल्यानंतर ५५% पेक्षा जास्त लोकांची चिंता वाढते, कमी होत नाही. COVID नंतर हे अजून बिघडले. लॉकडाऊनमध्ये आपण सर्वांनी ऑक्सिमीटर, थर्मामीटर, ऑक्सिजन लेव्हल यावर एवढे लक्ष ठेवायला सुर...

मधुमेहासाठी वापरली जाणारी सर्वात महत्त्वाची चाचणी आता चर्चेत आहे — आणि कारण आहे एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय अभ्यासाचा भारताला दिलेला धक्कादायक इशारा. जगातील सर्वात प्रतिष्ठित वैद्यकीय नियतकालिक  The Lancet Regional Health – Southeast Asia  मध्ये नुकताच एक महत्त्वाचा अभ्यास प्रकाशित झाला आहे. या अभ्यासात सांगण्यात आले की  HbA1c टेस्ट एकट्याने भारतीयांसाठी नेहमी विश्वासार्ह नाही  — आणि याचे कारण आहे भारतात मोठ्या प्रमाणावर आढळणारा अ‍ॅनिमिया (रक्तक्षय) आणि रक्ताशी संबंधित अनुवांशिक विकार. HbA1c म्हणजे काय? HbA1c — ज्याला Glycated Hemoglobin असेही म्हणतात — ही एक रक्त चाचणी आहे जी मागच्या  तीन महिन्यांतील  रक्तातील साखरेचा सरासरी आढावा घेते. हे कसं काम करतं? आपल्या रक्तातील लाल पेशींमध्ये असलेल्या Hemoglobin प्रथिनाला रक्तातील साखर चिकटते. जेवढी जास्त साखर, तेवढे जास्त Hemoglobin चिकटलेले. आणि या प्रमाणाला आपण HbA1c म्हणतो. लाल रक्त पेशी साधारणपणे  ९० ते १२० दिवस जगतात. म्हणूनच HbA1c ही टेस्ट एका दिवसाची नव्हे, तर तीन महिन्यांची साखर एकत्रित दाखवते — हेच तिचे...